Kırgız Cumhuriyeti

Kırgız Cumhuriyeti'nin yüzölçümü 199.951 kilometrekaredir. Kuzeyde Kazakistan, batıda Özbekistan, güneyde Tacikistan, doğuda Çin ile komşudur. Millî İstatistik Komitesine göre 1 Şubat 2026 itibarıyla nüfus 7.413.600'dür. Başkent ve en büyük şehir Bişkek'tir. Devlet dili Kırgızca, resmî dil ayrıca Rusçadır; para birimi somdur.

Tarih

Kırgızların adı Türk yazıtlarında geçer. Yenisey Kırgızları 840'ta Uygur Kağanlığı'nı yendi. Daha sonra bugünkü Kırgızistan topraklarında Karahanlı Devleti kuruldu, başkentlerinden biri Balasagun'du. Moğol, Cungar ve Hokand yönetiminden sonra bölge 1876'da Rus İmparatorluğu'na katıldı.

1916 ayaklanmasının bastırılması ve Çin'e toplu kaçış (Ürkün) Kırgız halkına ağır kayıplar verdirdi. Sovyet döneminde 1936'da Kırgızistan SSC kuruldu. Kırgızistan 31 Ağustos 1991'de bağımsızlığını ilan etti.

Coğrafya

Ülkenin yaklaşık yüzde 90'ı deniz seviyesinden 1500 metreden yüksektedir. Ortalama yükseklik 2750 metredir. En yüksek nokta Çin sınırındaki Cengiş Çokusu (Pobeda) Zirvesi'dir (7439 m). Dağlar arasındaki Issık Göl dünyanın en büyük dağ göllerindendir. Narın Irmağı ülkenin başlıca su ve enerji kaynağıdır.

Devlet yapısı ve ekonomi

Kırgızistan, 2021 anayasasına göre bir başkanlık cumhuriyetidir. Parlamentonun adı Jogorku Keneş'tir. Ülke Türk Devletleri Teşkilatı'nın kurucularındandır. 1998'de BDT ülkeleri arasında Dünya Ticaret Örgütü'ne ilk katılan ülke oldu. Ekonominin başlıca alanları altın madenciliği, hidroelektrik, tarım ve turizmdir.