Satranç

Satrançta iki oyuncu 64 kareli tahtada her biri 16 taşla oynar; amaç rakibin şahına "mat" demektir. Uluslararası Olimpiyat Komitesi satrancı spor dalı olarak tanır.

Tarihi

Satrancın atası 6. yüzyılda Hindistan'da doğan "çaturanga"dır; oyun İran'da "şatranc" adıyla gelişti, Doğu ve İslam dünyası üzerinden Avrupa'ya geçti. Resmî dünya şampiyonluğu unvanı 1886'dan beri veriliyor. Dünya Satranç Federasyonu (FIDE) 1924'te Paris'te kuruldu, Satranç Olimpiyatı ise 1927'den beri düzenleniyor.

Büyük turnuvalar

Dünya Şampiyonası maçı, Adaylar Turnuvası, Dünya Kupası, Satranç Olimpiyatı, dünya hızlı ve yıldırım şampiyonaları, Avrupa Takım Şampiyonası.

Türk dünyasında satranç

Azerbaycan dünya satrancının merkezlerinden: 13. dünya şampiyonu Garri Kasparov Bakü'de doğdu, Azerbaycan erkek millî takımı 2009, 2013 ve 2017'de Avrupa şampiyonu oldu. Bakü 2016'da Satranç Olimpiyatı'na, 2015 ve 2023'te Dünya Kupası'na ev sahipliği yaptı; Teymur Radjabov 2019'da Dünya Kupası'nı kazandı.

Özbekistan 2022'de Chennai'de Satranç Olimpiyatı'nı kazandı; Rustam Kasımcanov 2004'te FIDE dünya şampiyonu, Nodirbek Abdusattorov 2021'de hızlı satrançta dünya şampiyonu oldu. Kazak Bibisara Asaubayeva 2021 ve 2022'de kadınlar yıldırım satranç dünya şampiyonu oldu.

Macaristan 1978'de Satranç Olimpiyatı'nı kazandı ve 2024'te Budapeşte'de Olimpiyat'a ev sahipliği yaptı. Macar Judit Polgár tarihin en güçlü kadın satranççısı sayılır — 2005'te dünya sıralamasında ilk sekize girmişti. Kazak ve Kırgızların toguz korgool (toğızkumalak) oyunu da Türk dünyasının akıl sporudur.

Ünlü Türk satranççılar

Teymur Radjabov, Şehriyar Memmedyarov, Vugar Haşimov, Nodirbek Abdusattorov, Rustam Kasımcanov, Bibisara Asaubayeva, Jansaya Abdumalik, Judit Polgár.