Küçük Kaynarca Antlaşması (1774)

1768'de başlayan Osmanlı-Rus savaşında Osmanlı karada ve denizde, 1770'te Çeşme'de de dahil olmak üzere ağır yenilgiler aldı. Haziran 1774'te Kozluca yakınındaki yenilgiden sonra Sadrazam Muhsinzade Mehmed Paşa barış istedi.

Antlaşma 21 Temmuz 1774'te Tuna'nın güneyinde, Küçük Kaynarca köyünde (bugün Bulgaristan'da Kaynardja) Mareşal Rumyantsev'in karargâhında imzalandı. Kırım Hanlığı Osmanlı'dan ayrılarak bağımsız ilan edildi, padişah yalnızca halife sıfatıyla Kırım Müslümanlarının dinî önderi olarak kaldı. Kerç, Yenikale ve Kılburun Rusya'ya geçti, Rus ticaret gemileri Boğazlardan geçiş hakkı aldı, Rusya İstanbul'da bir Ortodoks kilisesi yapma ve Osmanlı'daki Ortodoksların koruyucusu gibi davranma imkânı kazandı. Osmanlı 4,5 milyon ruble savaş tazminatı ödemek zorunda kaldı.

Küçük Kaynarca Osmanlı tarihinde bir dönüm noktası sayılır: ilk kez nüfusunun çoğu Müslüman olan bir ülke, Kırım, Osmanlı egemenliğinden çıktı. 1783'te II. Katerina Kırım'ı Rusya'ya kattı ve üç buçuk asırlık Kırım Hanlığı tarihe karıştı. Padişahın halifelik unvanı da uluslararası bir antlaşmada ilk kez bu belgede geçer.