Özbekistan Cumhuriyeti

Özbekistan'ın yüzölçümü yaklaşık 448.900 kilometrekaredir. Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Afganistan ile komşudur; Orta Asya'nın diğer dört ülkesinin hepsiyle sınırı olan tek devlettir. Lihtenştayn ile birlikte dünyanın "iki kez denize kapalı" iki ülkesinden biridir. Millî İstatistik Komitesine göre 1 Ocak 2026 itibarıyla nüfus 38.236.704'tür. Başkent Taşkent, devlet dili Özbekçe, para birimi somdur.

Tarih

Bu topraklar eski Soğdiana, Harezm ve Baktriya'nın yurduydu. Semerkant, Buhara ve Hive, İpek Yolu'nun en zengin şehirleriydi. Samaniler ve Karahanlılardan sonra Moğol istilası geldi. 1370'te Emir Timur Semerkant'ta büyük bir imparatorluk kurdu. Ardından Buhara, Hive ve Hokand hanlıkları doğdu.

XIX. yüzyılın ikinci yarısında bölge Rus İmparatorluğu tarafından işgal edildi. XX. yüzyıl başında Ceditçi aydınlar bir eğitim hareketi başlattı. 1924'te Özbekistan SSC kuruldu. Özbekistan 31 Ağustos 1991'de bağımsızlığını ilan etti. Bağımsızlık Günü 1 Eylül'de kutlanır.

Coğrafya

Ülkenin büyük bölümünü Kızılkum Çölü ve ovalar kaplar. Doğuda Tanrı Dağları ve Pamir-Alay, yoğun nüfuslu Fergana Vadisi yer alır. En yüksek nokta Hazreti Sultan Zirvesi'dir (4643 m). Amuderya ve Siriderya ülkenin başlıca ırmaklarıdır. Kuzeybatıda Karakalpakistan Özerk Cumhuriyeti bulunur.

Devlet yapısı ve ekonomi

Özbekistan bir başkanlık cumhuriyetidir, parlamentosu Oliy Meclis'tir. 2023'te halk oylamasıyla yeni anayasa kabul edildi. Ülke Türk Devletleri Teşkilatı üyesidir. Ekonominin temeli doğal gaz, altın, bakır, uranyum, pamuk, meyve-sebze ve dokumacılıktır. Turizm hızla gelişiyor.