AŞahsiyetBağımsız devletler
Şemseddin İldeniz
İldenizliler (Azerbaycan Atabegleri) hanedanının kurucusu (1136-1175): Kıpçak bir köleden Selçuklu sultanlarını tahta çıkaran "büyük atabeg"e yükselen hükümdar.

İldeniz Kıpçak kökenliydi; Selçuklu veziri Kemaleddin Simirumi'nin kölesi olarak hizmete başladı, sonra Sultan Mesud'un sarayında yükseldi. 1136 dolaylarında Arran ve Azerbaycan'ın valisi oldu, Berdea'yı merkez seçti ve Nahçıvan'ı devletinin çekirdeği yaptı. Sultan Tuğrul'un dul eşi Mümine Hatun'la evlenmesi ona Selçuklu sarayında büyük nüfuz kazandırdı.
1160'ta üvey oğlu Arslanşah'ı Hemedan'da tahta çıkardı ve "atabeg-i azam", yani büyük atabeg unvanını aldı. Bundan sonra sultan biçimsel bir hükümdardı; ordu, hazine ve ikta dağıtımı İldeniz'in elindeydi. Azerbaycan, Arran, Cibal, Hemedan, İsfahan ve Rey'i yönetti, Gürcistan Krallığı'na karşı defalarca savaştı ve 1175'te öldü.
Kaynaklar
Güncellendi: 16 Kasım 2026

















