Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Türk tarihi

Damga (tamga)

Boyun ve soyun nişanı: önce hayvanlara vurulan damga, sonra sikkelerde, yazıtlarda ve bayraklarda devlet simgesi.

Kayı boyunun ok-yay damgası
SPQR10 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Damga önce bir mülkiyet nişanıydı: her boy atını ve hayvanını kendi damgasıyla işaretlerdi. Zamanla damga soyun armasına dönüştü. Göktürk kağanlarının anıtlarının başında Aşina soyunun dağ keçisi damgası kazılıdır, Kırgız yazıtlarının birçoğu da bir damgayla başlar. Dil bilgini Gerard Clauson, damganın çok erken bir dönemde Avrupa arması gibi bir şeye dönüştüğünü yazar.

Kâşgarlı Mahmud "Divânu Lugâti't-Türk"te Oğuz boylarını sayıp her birinin damgasını çizmiştir, XIV. yüzyılda Reşidüddin de aynı listeyi verir. Kayı boyunun ok-yay damgası bize böyle ulaştı. Damgalar sikkelerde, saray duvarlarında ve mühürlerde devlet nişanı olarak kullanıldı. Kırım Hanlığı'nın "tarak tamga"sı bugün Kırım Tatarlarının bayrağındadır, Kazak ve Kırgız illeri de boy damgalarını hâlâ tanır.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 17 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş