Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

ASporBağımsız devletler

Dokuz Kumalak (Mangala)

"Dokuz kumalak" — 162 taşla oynanan eski strateji oyunu; UNESCO mirası (2020).

Muhtar Avezov'a ait dokuz kumalak tahtası, XX. yüzyıl başı
Bekbal / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Dokuz kumalak iki kişilik, mangala türü bir oyundur. Tahtada her oyuncunun 9 çukuru ve bir "kazanı" vardır; her çukurda 9 taş (toplam 162) bulunur. Oyuncular taşları çukurlara dağıtır, çift sayıda taşa ulaşan rakip çukurunu kazanır.

Oyun hesap, plan ve dikkat ister; bu yüzden "bozkır satrancı" diye de anılır. Eskiden taş yerine koyun kumalağı ya da küçük çakıllar kullanılırdı.

UNESCO 2020'de Kazak dokuz kumalak, Kırgız toguz korgool ve Türk mangala/göçürme oyunlarını ortak miras olarak listeye aldı. Kazakistan'da dünya şampiyonaları düzenlenir, oyun okullarda öğretilir.

Kaynaklar

  1. UNESCO — Togyzqumalaq, Toguz Korgool, Mangala/Göçürme
  2. Wikipedia

Güncellendi: 2 Ekim 2026

Bu yazıyı paylaş