Kazak Türkolog Talgat Moldabay: Türklerin yazı tarihi kaya resimlerinden Göktürk alfabesine 10 bin yıla uzanabilir

Avrasya Ulusal Üniversitesi öğretim üyesi, Göktürk yazısı uzmanı Doç. Dr. Talgat Moldabay, Kırım Haber Ajansı'na (QHA) röportaj verdi. Röportaj 31 Ekim'de yayımlandı. Moldabay, Türk yazısının tarihinin yaklaşık 10 bin yıla kadar uzanabileceğini söylüyor.

Ona göre ilk aşama bozkır boyunca görülen kaya resimleri, işaretler ve tamgalardır. Tamga boy ve mülkiyet işaretiydi, hayvanların kulağına vurulurdu. Zamanla bu işaretler harflere dönüştü. Moğolistan'daki Hoyt Tsenher Mağarası'nda yaklaşık 10 bin yıl öncesine tarihlenen çizimleri örnek gösteriyor.

Moldabay, Göktürk yazısını yerli kökenli bir sistem sayıyor ve içinde resim, ideogram, hece ve alfabe aşamalarının izlerini görüyor. Çin kaynaklarında Hunların tahta üzerine oyulmuş mektuplar gönderdiği yazılıdır; alim bunu da yazı biçimi olarak değerlendiriyor. Kazakistan'daki «Altın Adam» buluntusuyla ilişkilendirilen Saka gümüş yazıtını okumak için yaklaşık 18 deneme yapılmış, kesin bir sonuca ulaşılamamış. Moldabay'a göre harf biçimleri Türk işaretlerine yüzde 85-97 oranında benziyor.

Alim ayrıca Göktürk yazısının yerini zamanla Uygurların Mani yazısından esinlenerek geliştirdiği alfabeye bıraktığını hatırlatıyor. Bunlar röportajda dile getirilen görüşlerdir; yazının en eski aşaması hakkındaki bilimsel tartışma sürüyor.