Doğancılık Türk dünyasının ortak mirası: Türkiyeli halkbilimci Kazakistan'daki Kansonar turnuvasında üçüncü oldu

Türkiyeli halkbilimci Dr. Nedim Mutlu Kızılbuga, Kazakistan'da düzenlenen “Kansonar 2026” turnuvasında şahin kategorisinde üçüncü oldu. 20-21 Ekim'de yapılan yarışta Karağandılı Temirali birinci, Kökşetaulu Yerlan ikinci oldu. Kızılbuga bundan önce 9-10 Ekim'de Bozanbay'daki etkinlikte “En İyi Geleneksel Kıyafet” ödülünü kazanmıştı.

QHA'ya verdiği röportajda Kızılbuga, doğancılığı Türk dünyasının en eski ortak geleneklerinden biri olarak niteledi. Ona göre bu yalnızca bir av yöntemi değil; yırtıcı kuşun eğitilmesi, usta-çırak ilişkisi, geleneksel terminoloji ve sözlü bilgi de bu mirasın parçası. Yırtıcı kuşların yaklaşık 4 bin yıldır eğitildiği belirtiliyor; yazılı kaynaklarda Hunlardan itibaren av hayvanlarına rastlanıyor.

Halkbilimci, Oğuz Kağan, Dede Korkut, Manas ve Başkurt Cengizname'si gibi Türk destanlarında da doğancılığın yer aldığını hatırlattı. Terimler halktan halka değişiyor; örneğin Kazakça “tuğur” Türkiye Türkçesindeki “tünek”, “karşığa” ise “çakır” karşılığına denk geliyor.

2022'de Kazakistan'da saha çalışmasına başlayan Kızılbuga, doktorasını Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü'nde, Kazakistan'da somut olmayan kültürel miras sayılan kartalla avcılık üzerine yaptı. Önerisi, her yıl farklı bir Türk devletinin ev sahipliğinde uluslararası bir doğancılık yarışması, geniş medya desteği ve usta doğancıların bilgiyi gençlere aktarabileceği ortamlar oluşturulması.