Tokayev TDT zirvesinde: Türk medeniyeti mirası sözleşmesi, 2027'de Türkistan ve 40 milyon tonluk yük

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev 30 Ekim'de Ankara'da Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nde konuştu. Bu yılın ilk dokuz ayında Kazakistan'ın teşkilat üyeleriyle demiryolu yük taşımacılığının yüzde 10 artarak 40 milyon tona yaklaştığını, karayolu taşımacılığının yüzde 20 artıp 6,5 milyon tona ulaştığını söyledi. Orta Koridor'daki taşımalar yüzde 30, transit yüzde 90 arttı. Ülkenin teşkilat üyeleriyle ticaret hacmi 10 milyar dolara yaklaştı; bu, geçen yıla göre yüzde 40'lık artış.

Kültür alanında Tokayev, Türkistan'daki toplantıda önerdiği Türk Medeniyeti Merkezi ile bozkır medeniyetini tanıtacak “Mäŋgilik El” merkezinin kurulması için çalışmaların sürdüğünü bildirdi; Türk medeniyeti mirasının korunmasına dair sözleşmenin bir an önce kabul edilmesini istedi. Türk Akademisi'nin üç ciltlik “Türk Dünyasının Kutsal Coğrafyası”, beş ciltlik “Eski Türk Yazılı Anıtları” kataloğu ve 25 ciltlik “Çağdaş Türk Dilleri Sözlüğü”nü yayımlamasını olumlu andı. Türk Kültür ve Miras Vakfı ise “Turkic Heritage” dijital platformunu hazırladı.

Tokayev, Altay uluslararası festivalinin bu yıl Kazakistan'da yapıldığını, Türkistan'ın 2027'de İslam dünyasının kültür başkenti olacağını hatırlattı. O yıl Hoca Ahmed Yesevi adına edebiyat ve dil forumu ile Türk ve İslam dünyası müzecilerinin buluşması düzenlenecek. Kazakistan ayrıca yedi ciltlik akademik Kazakistan tarihi üzerinde çalışıyor.

Tokayev, Rusya'nın “TDT+” formatına katılmasının veya gözlemci olmasının doğru bir karar olacağını söyledi; Rusya'nın Altay projesini desteklediğini ve ülkede tarihten beri birçok Türk halkının yaşadığını hatırlattı. Konuşmasını Kazak atasözüyle bitirdi: “Bereket birlikte, bolluk uyumdadır.” Kurumsal olarak ise TDT'nin 60 alanda çalıştığını, bazılarının birbirini tekrarladığını belirtti; daimi temsilciler konseyinin kurulmasını önerdi ve teşkilatın askeri ittifaka dönüşmemesi gerektiğini söyledi.