Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Dil

Çağatayca

XV-XX. yüzyıllarda Orta Asya'nın klasik yazı dili: Nevai'nin, Babür'ün ve Hüseyin Baykara'nın dili, bugünkü Özbekçe ve Uygurcanın atası.

"Babürname" minyatürü: Babür'ün Semerkant yakınında görüşmesi
Wikimedia Commons · CC0

Çağatayca adını Cengiz Han'ın oğlu Çağatay'ın ulusundan alır ve Timurlular döneminde bir edebî dil olarak gelişti. En büyük şairi Ali Şir Nevai'dir. Nevai 1499'da yazdığı "Muhakemetü'l-Lugateyn"de Türkçeyi Farsçayla karşılaştırıp Türkçenin daha zengin olduğunu kanıtlamaya çalıştı: Türkçede ağlamanın çeşitli türlerini anlatan onlarca kelime olduğunu gösteriyordu.

Babür ünlü hatıratı "Babürname"yi Çağatayca yazdı. Bu eser Türk dilinde ilk otobiyografi sayılır. Çağatayca Buhara, Hive ve Hokand hanlıklarında, Doğu Türkistan'da XX. yüzyılın başına kadar yazı dili olarak kaldı. 1920'lerde yerini modern Özbek ve Uygur yazı dilleri aldı.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 18 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş