Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

ATarihBağımsız devletler

İldenizli hanedanı

Azerbaycan Atabegleri: Kıpçak kökenli Şemseddin İldeniz'in soyu, Nahçıvan, Tebriz ve Hemedan'dan hüküm süren hanedan (1136-1225).

Nahçıvan'da Mümine Hatun Kümbeti
Emil Khalilov / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Hanedanın kurucusu Şemseddin İldeniz, Kıpçak bir köle olarak Selçuklu sarayına girmiş, yeteneğiyle Arran ve Azerbaycan'ın yöneticisi olmuştu. Sultan Tuğrul'un dul eşi Mümine Hatun'la evlenmesi ona Selçuklu tahtı üzerinde söz hakkı verdi: 1160'tan itibaren Selçuklu sultanları biçimsel hükümdardı, gerçek iktidar ise "büyük atabeg" İldeniz'deydi.

Oğulları Muhammed Cihan Pehlivan ve Kızıl Arslan döneminde Nahçıvan, Tebriz ve Gence birer kültür merkezine dönüştü; Nizami Gencevi mesnevilerini bu atabeglere ithaf etti. Kızıl Arslan 1191'de kendini sultan ilan etti, ama kısa süre sonra öldürüldü. Son atabeg Özbek 1225'te Tebriz'i Harezmşah Celaleddin'e teslim etti ve hanedan sona erdi.

Soy ağacı

Rakam tahta çıkış sırasıdır. Düz çizgi babadan oğula, kesik çizgi uzak soya gider. Portreye tıklayıp hükümdarın maddesini açın.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 16 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş