Dil
Eski Türk (runik) yazısı
Sağdan sola yazılan yaklaşık 40 işaretli alfabe: Türk seslerine tam uyan ilk yazı. 1893'te Vilhelm Thomsen tarafından çözüldü.

Eski Türk yazısı taşa, metale ve kâğıda yazılırdı ve satırlar sağdan sola okunurdu. Alfabede yaklaşık 40 işaret vardır. Özelliği Türkçenin ünlü uyumuna uymasıdır: birçok ünsüzün iki biçimi vardır, biri kalın, biri ince ünlülerle kullanılır. Bu yüzden bu yazı Türk seslerini, Göktürklerin alabileceği başka herhangi bir alfabeden daha doğru verirdi. Harflerin benzerliğinden dolayı Avrupalılar ona "runik" dedi, ama İskandinav runlarıyla bir ilgisi yoktur.
Orhun yazıtları 1889'da Nikolay Yadrintsev tarafından bulundu, ama kimse onları okuyamıyordu. 15 Aralık 1893'te Danimarkalı dil bilgini Vilhelm Thomsen önce "tengri" ve "türk" kelimelerini okuyarak alfabeyi çözdüğünü açıkladı. Kısa süre sonra Rus Türkolog Wilhelm Radloff yazıtların ilk tam çevirisini yayımladı. Yazı Moğolistan'dan Yedisu'ya, Yenisey'den Macaristan yakınlarına kadar geniş bir alanda bulunan belgelerde kullanılmıştır.
Kaynaklar
Güncellendi: 18 Kasım 2026

















