Türk tarihi
Irk Bitig (Fal kitabı)
Eski Türk runik alfabesiyle yazılmış tek tam kitap: 65 fal, her biri zarın üç atışına göre. Dunhuang'da bulundu, Londra'da korunuyor.

Irk Bitig, yani "Fal kitabı", 1907'de Aurel Stein tarafından Dunhuang'daki Mogao mağaralarının "kütüphane mağarası"nda bulundu ve bugün British Library'de korunuyor. Küçük kâğıt kitap, Orhun yazıtlarının alfabesiyle yazılmıştır. Kitabın sonundaki nota göre kaplan yılında bir Mani manastırında yazıldı: bazı bilim insanları bu yılı 930 ya da 942, başkaları IX. yüzyıl sayar.
Kitapta 65 fal vardır. Falcı dört yüzlü zarı üç kez atar, çıkan sayılara uyan fala bakardı. Her fal kısa bir sahneyle başlar ve "iyidir" ya da "kötüdür" sözüyle biter. Sahnelerde Tanrı, at, kartal, av ve göç gibi bozkır hayatının tasvirleri vardır ve eski Türklerin dünyasını canlı biçimde gösterir.
Kaynaklar
Güncellendi: 18 Kasım 2026

















