Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Dil

Kâşgarlı Divanı ve Türk lehçeleri

Kâşgarlı Mahmud'un 1070'lerde yazdığı "Divânu Lugâti't-Türk": Türk dillerinin ilk sözlüğü, Oğuz, Kıpçak ve başka lehçelerin karşılaştırması ve Türk dünyasının haritası.

Kaşgarlı Mahmud'un haritası: Çiğillerin yurdu Issık Göl çevresinde gösterilmiştir
Mahmud al-Kashgari / Wikimedia Commons · Public domain

Karahanlı soyundan Kâşgarlı Mahmud, 1072-1077 yıllarında Bağdat'ta Araplara Türkçe öğretmek için büyük bir sözlük yazdı ve onu Abbasi halifesine sundu. Kitapta 7 binden fazla Türkçe kelime Arapça açıklanır, kelimelerin yanında atasözleri, şiirler ve gelenekler hakkında bilgi verilir. Kâşgarlı Türk illerini kendi gözüyle gezdiğini yazar.

Kâşgarlı lehçeleri karşılaştırır: Oğuzların ve Kıpçakların konuşmasında kelime başındaki "y" sesinin "c"ye döndüğünü, Oğuzların bazı kelimeleri farklı söylediğini kaydeder ve en "saf" Türkçeyi Hakaniye Türklerinin dili sayar. Kitaptaki yuvarlak haritada Balasagun merkezde, Türk illeri çevresinde gösterilmiştir. Eserin bize ulaşan tek yazması 1266'da kopyalanmış nüshadır ve 1910'larda İstanbul'da Ali Emirî tarafından bulunmuştur.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 18 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş