Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

İnanç

Kuman kodeksi (Codex Cumanicus)

Misyonerler ve tüccarlar için hazırlanmış Kıpçakça sözlük ve metinler derlemesi (1303): dualar, ilahiler ve Türk halklarının en eski bilmeceleri.

Kuman kodeksinden bir sayfa, Venedik, Aziz Markos Kütüphanesi
Wikimedia Commons · Public domain

Kuman kodeksi, XIII-XIV. yüzyıllarda Kıpçaklarla (Kumanlarla) konuşmak isteyen Avrupalılar için hazırlanmış bir yazmadır ve bugün Venedik'te Aziz Markos Kütüphanesi'nde korunur. Venedik nüshasının ilk sayfasında 11 Temmuz 1303 tarihi vardır. Kitap iki bölümden oluşur: İtalyan tüccarların hazırladığı Latince-Farsça-Kıpçakça sözlük ve Alman Fransisken misyonerlerin yazdığı dinî metinler.

İkinci bölümde "Babamız" duası, ilahiler ve Hristiyan metinleri Kıpçak Türkçesine çevrilmiştir. Bunların yanında kitapta yaklaşık 50 Kıpçak bilmecesi de vardır. Türkolog Andreas Tietze onlara "Türk halklarının ortak mirası olan bilmece tiplerinin en eski varyantları" diyordu. Kodeks, Kıpçak dilini öğrenmek için en önemli kaynaktır: bu dilin devamı bugün Kazak, Tatar, Karaçay-Balkar ve Kırım Tatar dillerinde yaşıyor.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 18 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş