Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

ATarihBağımsız devletler

Töleşler (Tiele)

Çin kaynaklarının "Tiele" dediği geniş Türk boyları birliği: Uygurlar, Bayırkular, Tongralar ve başkaları bu birlikten çıktı.

Göktürk Kağanlığı haritası: Sabirler VI. yüzyıl sonunda ona tâbi oldu
Ktrinko User:Greenvert / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Çin yıllıkları Moğolistan'dan Hazar Denizi'ne uzanan bozkırda yaşayan birçok Türk boyunu ortak "Tiele" adıyla anar; daha önceki kaynaklar onları "Gaoche", yani "yüksek arabalılar" olarak bilirdi. Bu boylar arasında Uygurlar, Seyanto (Sir-Tarduş), Bayırkular, Tongralar, Pugu (Bugu) ve başkaları vardı. Bazı bilim insanları Tiele adını Göktürk yazıtlarındaki "Töleş" adıyla ilişkilendirir.

"Zhou Shu" yıllığına göre 546'da Tieleler Rouran Kağanlığı'na saldırmaya hazırlanırken Bumin önlerini kesti ve elli binden fazla aileyi kendine bağladı. Bu zafer Aşinaların gücünü artırdı ve 552'de Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşunun yolunu açtı. Sonraki yüzyıllarda Tiele boyları kâh Göktürklere bağlandı, kâh onlara karşı ayaklandı; 744'te içlerinden çıkan Uygurlar kendi kağanlıklarını kurdu.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 17 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş