Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Türk tarihi

Töre

Eski Türklerin yazılı olmayan kanunu: ilin düzeni, kağanın ve halkın görevleri. Yazıtlarda ilin kaybı ile törenin kaybı aynı felaket sayılır.

Moğolistan'da Bilge Kağan anıtı: Bayırkular bu yazıtta anılır
Betta27 / Wikimedia Commons · Public domain

Eski Türkçede "törü" kelimesi gelenek ve kanun demektir. Kül Tigin yazıtı ilk kağanlar Bumın ile İstemi için "ili tutup töreyi kurdular" der. Yani devlet kurmakla düzen kurmak tek bir iş sayılırdı. Töre yazılı bir kanunname değildi: kuşaktan kuşağa aktarılan kurallar kağanın tahta çıkışını, veraset sırasını, boylar arasında toprak paylaşımını, savaşı ve barışı düzenliyordu.

Bilge Kağan yazıtlarda Türklerin Çin'e bağlı kaldığı 630-680 yıllarını anarken iki kaybı yan yana sayar: Türk halkı hem ilini hem töresini elden çıkarmıştı. İlteriş Kağan 682'de devleti yeniden kurduğunda halkı "atalarının töresine göre" yeniden düzenledi. Kelime bugün de yaşıyor: Türkçede "töre" gelenek, "tören" merasim demektir; Kâşgarlı da "törü" kelimesini "gelenek, kural" diye açıklar.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 17 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş