Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

ATarihBağımsız devletler

Göktürk Kağanlığı (552–744)

Adında "Türk" kelimesini taşıyan ilk devlet: Bumin Kağan'ın 552'de kurduğu, Mançurya'dan Karadeniz'e uzanan bozkır imparatorluğu.

Göktürk Kağanlığı'nın 576'daki sınırları
naturalearthdata.com, offered to the Public Domain per Terms of Use / Wikimedia Commons · CC0

552'de Aşina boyundan Bumin Kağan, Juan-juan (Avar) Kağanlığı'nı yenerek yeni bir devlet kurdu. Devletin adı — Türk — daha sonra bütün Türk halklarının ortak adı oldu. Siyasi merkez Moğolistan'daki Ötüken yaylası ve Orhun vadisiydi.

Bumin'in kardeşi İstemi Yabgu devletin batısını yönetti; onun döneminde Göktürk sınırları Hazar ve Karadeniz'e ulaştı, Bizans ve Sasani İran'ı ile elçiler gidip geldi. Büyük İpek Yolu'nun önemli bir kısmı kağanlığın denetimindeydi.

VII. yüzyılın başında devlet Doğu ve Batı kağanlıklarına ayrıldı ve ikisi de Tang Çini'nin etkisi altına girdi. 682'de İlteriş (Kutluk) Kağan, Tonyukuk ile birlikte bağımsızlığı yeniden kurdu; İkinci Göktürk Kağanlığı en parlak dönemini Bilge Kağan ve Kül Tigin zamanında yaşadı.

744'te Uygur, Basmıl ve Karluk boylarının birliği kağanlığa son verdi. Göktürklerin dünyaya en büyük mirası, kendi alfabeleriyle yazılmış Orhun-Yenisey yazıtları — Türkçenin ilk yazılı örnekleri — oldu.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia

Güncellendi: 11 Ekim 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş