Avaza'da BDT zirvesi: dönem başkanlığı 2027'de Özbekistan'a, 2028'de ilk kez Azerbaycan'a geçiyor — Türk liderlerinin önerileri

9 Ekim'de Avaza Millî Turizm Bölgesi'nde BDT Devlet Başkanları Konseyi toplandı. Zirve, Topluluğun 35. yılına denk geldi ve Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un başkanlığında önce dar, ardından geniş katılımlı oturumla sürdü. Türk devletlerinden Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan liderleri katıldı; geniş katılımlı oturuma ilk kez İran Cumhurbaşkanı da iştirak etti.

Zirvede, Topluluğun 35. yılına ilişkin bildiri de dahil olmak üzere 15 kadar belge imzalandı. 2028 BDT'de "Sosyal Kalkınma ve Yaşam Kalitesi Yılı", 2029 ise "Ulaştırma Bağlantısı Yılı" ilan edildi. 2027'de dönem başkanlığı Özbekistan'a geçiyor; bir sonraki zirve Ekim 2027'de Buhara'da yapılacak. 2028'de ise Azerbaycan ilk kez BDT'ye başkanlık edecek: Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ülkesinin dönem başkanlığını üstlenmeye ve o yılın sonbahar zirvesine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu söyledi.

Ev sahibi Serdar Berdimuhamedov, Topluluğun zorluklara rağmen iş birliğinin temelini koruduğunu, toplam ticaret hacminin istikrarlı biçimde arttığını söyledi. BDT'nin 2035'e kadar kalkınma stratejisinin hazırlanmasını ve 2027–2030 için ortak sanayi projeleri portföyü oluşturulmasını destekledi, Türkmenistan'ın dönem başkanlığının sonuçlarını açıkladı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev dönem başkanlığının sloganını açıkladı: "BDT — güven ve ortak kalkınma alanı". Öncelikler ekonomi, yeni teknolojiler, ulaştırma, güvenlik, eğitim, bilim ve beşerî sermaye; planda 100'den fazla etkinlik var. Mirziyoyev ortak üretim, ticaret engellerinin kaldırılması, kritik mineraller, yapay zekâ ve robotik alanlarında iş birliği çağrısında bulundu; Orta Asya'nın Doğu–Batı ve Kuzey–Güney koridorlarının kavşağı olduğunu hatırlatarak transitin kolaylaştırılmasını, ortak bir ulaştırma bilgi sistemi kurulmasını, siber suçlara karşı ortak bir merkez oluşturulmasını ve öğrenci, genç uzman ve bilim insanı değişiminin artırılmasını önerdi.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, BDT'nin 2035'e kadar kalkınma stratejisinin hazırlanmasını, ilk kez "BDT Artı" formatında bir zirve düzenlenmesini, yapay zekâ alanında deneyim paylaşımı için kalıcı bir mekanizma kurulmasını ve 2027'nin ilk çeyreğinde Astana'da bir BDT teknoloji forumu yapılmasını önerdi. Tüm halkların dil ve kültür çeşitliliğine saygının önemini vurguladı, gençleri yeniden kitap okumaya döndürme çağrısında bulundu.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ticaret, yatırım, enerji, tarım, ulaştırma, lojistik ve dijital ekonomide iş birliğinin genişletilmesini, turizm ve dağlık bölgelerin kalkınmasının birlikte ele alınmasını istedi. Caparov, büyük Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un 2028'deki 100. doğum yıl dönümünün BDT çatısı altında ortak etkinliklerle kutlanmasını önerdi.