Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

ATarihBağımsız devletler

İkinci Göktürk Kağanlığı (682-744)

İlteriş Kağan ve Tonyukuk'un 682'de yeniden kurduğu Göktürk devleti: Orhun Yazıtları bu devletin yadigârıdır.

Tonyukuk Yazıtı, Bayn Tsokto
Vezirtonyukuk / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Elli yıllık Tang yönetiminden sonra, 682'de Aşina soyundan Kutluk bir grup savaşçıyla ayaklandı ve İlteriş Kağan adıyla tahta çıktı. En yakın danışmanı bilge Tonyukuk'tu. Türk boylarını yeniden birleştirip Ötüken'i geri aldılar.

İlteriş'in kardeşi Kapgan Kağan (691-716) devleti epey genişletti, Türk ordusu batıda Demir Kapı'ya kadar gitti. Bilge Kağan (716-734) ve kardeşi, komutan Kül Tigin döneminde kağanlık en parlak çağını yaşadı. Bilge Kağan Çin'le barış yolunu seçti, ama halkını Çin şehirlerine göçüp yurdunu unutmaktan sakındırdı.

Kül Tigin 731'de öldü, Bilge Kağan 734'te zehirlendi. Anılarına dikilen taşlar ve Tonyukuk Yazıtı, Türkçenin ilk büyük yazılı metinleridir. Bilge Kağan'dan sonra taht kavgaları başladı. 744'te Uygur, Basmıl ve Karluk birliği son kağanı öldürdü ve Ötüken Uygurlara geçti.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 11 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş