Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Türk tarihi

Yenisey yazıtları

Yukarı Yenisey boyunca 150'den fazla runik mezar taşı: eski Kırgızların yazısı. İlk Türk runik taşı 1721'de burada bulundu.

Minusinsk havzasından runik dikilitaş
Aarne Michaël Tallgren (1885–1945) / Wikimedia Commons · Public domain

Yenisey yazıtları, bugünkü Tuva ve Hakasya'da, Yenisey Irmağı'nın yukarı çığırında bulunan 150'den fazla kısa metindir. Yenisey Kırgızlarına aittir ve Orhun yazısının yerel bir biçimiyle yazılmıştır. Avrupa biliminin tanıdığı ilk Türk runik taşı da buradandır: 1721'de Daniel Messerschmidt ve İsveçli subay Philip Strahlenberg Sibirya yolculuğu sırasında Yenisey kıyısında bilinmeyen yazılı bir taş buldular.

Bu yazıtların çoğu mezar taşıdır ve ölenin ağzından yazılmıştır: ilinden, eşinden, oğullarından, atlarından ayrıldığına yanar ve onlarla vedalaşır. Bu "ayrıldım" kalıbı Yenisey yazıtlarının en tanınan özelliğidir. Hakasya'da 1878'de bulunan Altın Köl taşları da bu gruba girer, bazı bilim insanları onları Bars Bey'e bağlar. Yazıtların tarihi VII. yüzyıldan X. yüzyıla uzanır.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 18 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş