AİnancMüstəqil dövlətlər
Ələvilik və bəktaşilik
Anadolu türkləri arasında formalaşmış, Həzrət Əli və Əhli-beyt sevgisinə, Hacı Bəktaş Vəlinin təliminə əsaslanan inanc ənənəsi.
Ələvilik Anadoluda türkmən tayfaları arasında Hacı Bəktaş Vəli, Yunus Əmrə və digər ərənlərin təlimi əsasında formalaşıb. Mərkəzində Allah, Məhəmməd peyğəmbər və Həzrət Əli sevgisi, on iki imam və insanı uca tutan əxlaq — "əlinə, dilinə, belinə sahib ol" prinsipi durur.
Ələvilərin əsas ibadəti cəmevlərində dədə rəhbərliyi ilə keçirilən cəmdir. Cəmdə bağlama çalınır, deyişlər oxunur və semah dönülür. "Semah, ələvi-bəktaşi ritualı" 2010-cu ildə UNESCO-nun qeyri-maddi irs siyahısına daxil edilib. Məhərrəm ayında oruc tutulur, sonunda aşurə bişirilir.
Ələvi-bəktaşi şeirində Pir Sultan Abdal, Qaracaoğlan kimi aşıqlarla yanaşı, Xətai təxəllüsü ilə yazan Şah İsmayılın da nəfəsləri oxunur — bu, Azərbaycanla ortaq mənəvi irsdir. Türkiyədə milyonlarla ələvi yaşayır.
Mənbələr
Yenilənib: 2 oktyabr 2026