Cüdo

Cüdoda idmançılar rəqibin kimonosundan tutaraq onu kürəyi üstə atmağa, yerdə tutub saxlamağa, boğucu və ya ağrılı fəndlə təslim etməyə çalışır. Ən yüksək qiymət — "ippon" — döyüşü dərhal bitirir.

Tarixi

Cüdonu 1882-ci ildə yapon pedaqoq Cigoro Kano köhnə cücitsu məktəblərindən yaratdı və Tokioda "Kodokan" məktəbini açdı. Beynəlxalq Cüdo Federasiyası (IJF) 1951-ci ildə quruldu. Cüdo 1964-cü ildə Tokio Olimpiadasında debüt etdi, qadın cüdosu isə 1992-ci ildən Olimpiya proqramındadır.

Böyük yarışlar

Olimpiya Oyunları, Dünya çempionatı, Avropa və Asiya çempionatları, IJF-in "Böyük Dəbilqə" (Grand Slam) və "Qran-pri" turnirləri. Bakı (2018), Astana (2015), Budapeşt (2017, 2021) və Daşkənd (2022) dünya çempionatlarını qəbul edib; Bakı Grand Slam turniri hər il keçirilir.

Türk dünyasında cüdo

Elnur Məmmədli 2008-ci ildə Pekində Azərbaycana cüdo üzrə ilk Olimpiya qızılını qazandırdı. 2024 Paris Olimpiadasında azərbaycanlılar Hidayət Heydərov və Zelim Kotsoyev, qazaxıstanlı Yeldos Smetov və özbəkistanlı Diyora Keldiyorova Olimpiya çempionu oldu. Macar Antal Kovaç 1992-ci ildə Barselonada qızıl qazanmışdı.

Özbək Rişod Sobirov üç Olimpiadada bürünc medal və dünya çempionu titulları ilə ölkə cüdosunun simvoluna çevrildi. Azərbaycanlı İlham Zəkiyev isə görmə qabiliyyəti olmayan idmançılar arasında iki dəfə Paralimpiya çempionudur.

Məşhur türk cüdoçuları

Elnur Məmmədli, Hidayət Heydərov, Zelim Kotsoyev, Rüstəm Orucov, İlham Zəkiyev, Yeldos Smetov, Diyora Keldiyorova, Rişod Sobirov, Antal Kovaç.