Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT)

Türk Dövlətləri Təşkilatı türk dövlətləri arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və elmi əməkdaşlıq üçün yaradılmış hökumətlərarası təşkilatdır. Onun əsası 3 oktyabr 2009-cu ildə Naxçıvanda Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Türkiyə tərəfindən imzalanan Naxçıvan Sazişi ilə qoyulub. Təşkilat əvvəlcə Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası (Türk Şurası) adlanırdı.

Üzvlər və müşahidəçilər

Təsisçi dörd dövlətə 2019-cu ildə Özbəkistan qoşulub. Macarıstan 2018-ci ildən, Türkmənistan 2021-ci ildən, Şimali Kipr Türk Respublikası isə 2022-ci ildən müşahidəçidir. Beləliklə, saytımızdakı səkkiz dövlətin hamısı təşkilatın işində iştirak edir.

Yeni ad, yeni hədəf

12 noyabr 2021-ci ildə İstanbul zirvəsində Türk Şurası Türk Dövlətləri Təşkilatı adını aldı. Həmin zirvədə uzunmüddətli strategiya — "Türk Dünyası Baxışı – 2040" sənədi qəbul olundu. Sənəd siyasətdən nəqliyyata, iqtisadiyyatdan təhsilə qədər bütün sahələrdə yaxınlaşmanı hədəfləyir.

Zirvələr

Dövlət başçıları hər il zirvədə toplaşır. 11-ci zirvə 2024-cü ilin noyabrında Bişkekdə, 12-ci zirvə isə 7 oktyabr 2025-ci ildə Azərbaycanın Qəbələ şəhərində keçirildi; sədrlik Azərbaycana keçdi. 2024-cü ilin iyulunda Şuşada qeyri-rəsmi zirvə də təşkil olunmuşdu. Növbəti — 13-cü zirvənin 2026-cı ilin oktyabr ayının sonunda Ankarada keçirilməsi planlaşdırılır.

Qardaş qurumlar

TDT-nin ətrafında bir neçə qurum fəaliyyət göstərir: Türk Dövlətləri Parlament Assambleyası (TÜRKPA, Bakı), Beynəlxalq Türk Akademiyası (Astana), Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu (Bakı), TÜRKSOY (Ankara), Türk İnvestisiya Fondu və Türk Ticarət və Sənaye Palatası (İstanbul). Saziş imzalanan gün — 3 oktyabr hər il Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Günü kimi qeyd olunur.