Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

AİdmanMüstəqil dövlətlər

Toğızqumalaq

"Doqquz qumalaq" — 162 daşla oynanan qədim strategiya oyunu; UNESCO irsi (2020).

Muxtar Auezova məxsus toğızqumalaq taxtası, XX əsrin əvvəli
Bekbal / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Toğızqumalaq iki nəfərlik mangala tipli oyundur. Taxtada hər oyunçunun 9 çuxuru və bir "qazanı" var; hər çuxurda 9 daş (cəmi 162) olur. Oyunçular daşları çuxurlar üzrə paylayır, cüt sayda daş olan rəqib çuxurunu udurlar.

Oyun riyazi hesab, planlaşdırma və diqqət tələb edir, ona görə "çöl şahmatı" da adlandırılır. Qədimdə daş əvəzinə qoyun qumalağı və ya kiçik çınqıllardan istifadə edilirdi.

2020-ci ildə UNESCO toğızqumalaq, qırğız toğuz qorqool və türk mangala/göçürme oyunlarını ortaq irs kimi siyahıya daxil edib. Qazaxıstanda dünya çempionatları keçirilir, oyun məktəblərdə tədris olunur.

Mənbələr

  1. UNESCO — Togyzqumalaq, Toguz Korgool, Mangala/Göçürme
  2. Wikipedia

Yenilənib: 2 oktyabr 2026

Bu yazını paylaş