İtil, Xəzər paytaxtı

VIII əsrin ortalarından Xəzər xaqanlığının paytaxtı Volqanın Xəzər dənizinə töküldüyü yerdə, İtil şəhəri idi. Ərəb coğrafiyaşünasları yazır ki, şəhər çayın iki sahilində yerləşirdi: bir tərəfdə xaqanın və bəyin sarayı, o biri tərəfdə tacirlərin məhəllələri, məscidlər, kilsələr və sinaqoqlar. Hər dinin öz hakimi var idi.

İtil Volqa ticarət yolunun açarı idi: şimaldan gələn xəz, bal və qul karvanları burada vergi ödəyirdi. 960-cı illərdə Kiyev knyazı Svyatoslavın yürüşündən sonra şəhər dağıldı və xaqanlıq tənəzzülə uğradı. Arxeoloqlar Həştərxan yaxınlığında bir neçə yeri İtil ola biləcək kimi araşdırır, amma dəqiq cavab yoxdur. Xəritədəki nöqtə təxminidir.