Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

İyə (yiyə)

Dağın, suyun, odun və evin "yiyəsi" olan ruhlar. Altayda aşırımlardakı ağaclara bu ruhlar üçün ağ lent bağlanır.

Altayda ağaca bağlanmış kıyra lentləri
Alexandr frolov / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Qədim türk inancına görə hər yerin bir yiyəsi var: dağın, çayın, gölün, meşənin, odun və evin. Söz bu gün də yaşayır: azərbaycancada "yiyə", türkcədə "iye" sahib deməkdir. Altay və tuva türklərində bu ruhlar "eezi", saxalarda "iççi" adlanır. Yiyəyə hörmət edən insanın işi düz gedir, onu incidəndən isə ruh xeyrini kəsir.

Bu inanc gündəlik həyatda da görünür. Altayda aşırımdan keçən yolçular dağın yiyəsinə hörmət üçün ağaca "kıyra" adlanan ağ lent bağlayır, ova çıxan ovçu meşə yiyəsindən izin istəyirdi. Saxalar və altaylılar yeməyin ilk tikəsini, qımızın ilk damlasını oda atır, ocağın yiyəsini "yedizdirirdilər". Bu, Göytürk kitabələrindəki müqəddəs Yer-Su anlayışının xalq arasında yaşayan davamıdır.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş