Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

Kut

Göyün hökmdara verdiyi xoşbəxtlik və hakimiyyət gücü. Bilgə xaqan taxta "kutum olduğu üçün" çıxdığını yazır.

"Kutadğu bilig" əlyazmasının başlıq səhifəsi
Jusup Balasagyn / Wikimedia Commons · Public domain

Qədim türk inancına görə kut insanın canına güc verən, onu göylə bağlayan xoşbəxtlikdir. Hökmdarın kutu başqalarından çox olur: göy onu məhz bu kuta görə xalqın başına qoyur. Bilgə xaqan kitabədə yazır: "Tanrı buyurduğu üçün, özümün kutum olduğu üçün xaqan oldum." Kut itərsə, hakimiyyətin də haqqı itirdi.

Söz türk dövlətlərinin titullarında və adlarında yaşadı. Turfandakı Qoço Uyğur dövlətinin hökmdarları "idikut", yəni "müqəddəs kut" adlanırdı. İkinci Göytürk xaqanlığının qurucusu İltəriş və Uyğur xaqanlığının qurucusu Kutluq adını daşıyırdı, bu ad "kutlu" deməkdir. 1069-1070-ci illərdə Yusif Balasaqunlu Qaraxanlı hökmdarına həsr etdiyi əsərinə "Kutadğu bilig", yəni "xoşbəxt edən bilik" adını verdi.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 17 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş