Qars müqaviləsi (1921)

Birinci Dünya müharibəsindən sonra Şərqi Anadolu və Cənubi Qafqazda sərhədlər qeyri-müəyyən qalmışdı. 1921-ci ilin martında Ankara hökuməti ilə Sovet Rusiyası Moskva müqaviləsini bağladı. Onun şərtlərini Cənubi Qafqaz respublikalarına da tətbiq etmək üçün Qarsda konfrans çağırıldı.

13 oktyabr 1921-ci ildə imzalanan müqaviləni Türkiyə adından Şərq cəbhəsi komandanı Kazım Qarabəkir Paşa, Azərbaycan SSR adından Behbud ağa Şahtaxtinski, həmçinin Ermənistan və Gürcüstan SSR nümayəndələri imzaladı, Rusiya SFSR-in nümayəndəsi Yakov Qanetski də iştirak etdi. Qars və Ərdahan Türkiyədə qaldı, Batum Gürcüstana verildi. Naxçıvan bölgəsi Azərbaycanın himayəsində muxtar ərazi kimi təsdiqləndi və bu himayənin üçüncü dövlətə verilə bilməyəcəyi yazıldı.

Qars müqaviləsi bu gün də qüvvədədir və Türkiyə ilə Cənubi Qafqaz ölkələri arasındakı sərhədlərin hüquqi əsası sayılır. Türkiyə onu Naxçıvan Muxtar Respublikasının statusunun zəmanətlərindən biri kimi dəyərləndirir.