Səmərqəndin süqutu və Zirabulaq döyüşü (1868)

Daşkənd alınandan sonra Rusiya ilə Buxara əmirliyi arasında müharibə başladı. 1868-ci ilin mayında general Kaufman Zərəfşan vadisinə yürüş etdi. Çoban-Ata təpələrində Buxara ordusu məğlub oldu və Səmərqənd döyüşsüz təslim oldu: şəhərin əhalisi və ruhaniləri darvazaları açdılar.

Əmir Müzəffər Səmərqənd ilə Buxara arasında, Zirabulaq yüksəkliyində təxminən 30 minlik ordu topladı. Kaufman Səmərqənddə kiçik qarnizon qoyub əsas qüvvələri ilə ona qarşı çıxdı. İyunun 2-də (yeni təqvimlə 14-də) səhər başlayan döyüşdə rus topları və tüfəngləri Buxara piyadasını geri çəkilməyə məcbur etdi, Buxara ordusu məğlub oldu.

Eyni vaxtda Səmərqənddə kiçik rus qarnizonu şəhər əhalisinin və ətraf boyların üsyanı ilə qala içində mühasirəyə düşdü. Qarnizon Kaufman qayıdana qədər dayandı. 1868-ci ilin iyununda bağlanan sülhlə Buxara əmirliyi Səmərqənddən məhrum oldu və Rusiyanın himayəsinə keçdi, amma 1920-ci ilə qədər daxili işlərdə öz idarəsini saxladı.