Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

Türk tarixi

Üç dünya və dünya ağacı

Yuxarı dünya, insanların orta dünyası və yeraltı dünya. Onları birləşdirən dünya ağacı qamın göyə yoludur.

Altay qamının təbilindəki rəsm: yuxarı və aşağı dünya, ortada ağac
Wikimedia Commons · Public domain

Sibir türklərinin, altaylıların, xakasların, tuvalıların və saxaların inancında dünya üç qatdan ibarətdir. Yuxarı dünyada Ülgen kimi xeyirxah tanrılar, orta dünyada insanlar və heyvanlar, aşağı dünyada Erlik və ölülər yaşayır. Yuxarı və aşağı dünya da öz növbəsində qatlara bölünür. Qam bu qatlar arasında "səyahət" edə bilən yeganə insandır.

Üç dünyanı dünya ağacı birləşdirir: kökü yeraltında, budaqları göydədir. Saxaların dastanlarında bu ağac "Aal Luuk Mas" adlanır, qazax rəvayətlərində Samruk quşunun yumurtasını qoyduğu "Bəytərək"dir. Altay qamının təbilinin üzündə tez-tez bu quruluş çəkilir: üfüqi xətt yuxarı və aşağı dünyanı ayırır, ortadan isə ağac keçir.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş