Türkiyə Cümhuriyyəti

Türkiyə Cümhuriyyəti ərazisinin böyük hissəsi Asiyada — Anadolu yarımadasında, kiçik hissəsi Avropada — Şərqi Trakiyada yerləşir. Ölkəni Qara dəniz, Mərmərə, Egey və Aralıq dənizləri əhatə edir. Sahəsi 783,6 min kvadrat kilometr, əhalisi TÜİK-in məlumatına görə 31 dekabr 2025-ci il tarixinə 86 092 168 nəfərdir. Paytaxtı Ankara, ən böyük şəhəri İstanbul, dövlət dili türk dili, pul vahidi türk lirəsidir. Ölkə 81 ilə bölünür.

Tarix

1071-ci ildə Malazgird döyüşündən sonra oğuz türkləri Anadoluya kütləvi şəkildə yerləşdi və burada Anadolu Səlcuq dövləti quruldu. XIII–XIV əsrlərdə yaranan bəyliklərdən biri — Osmanlı bəyliyi zamanla üç qitəyə yayılan imperiyaya çevrildi; 1453-cü ildə İstanbul fəth olundu.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra ölkə işğal təhlükəsi ilə üzləşdi. Mustafa Kamal paşanın rəhbərliyi ilə aparılan Qurtuluş savaşı (1919–1922) qələbə ilə bitdi, 24 iyul 1923-cü ildə Lozanna sülh müqaviləsi imzalandı. 29 oktyabr 1923-cü ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi respublikanı elan etdi, Mustafa Kamal Atatürk ilk prezident oldu.

Coğrafiya

Anadolunun ortasında geniş yaylalar, şimalında Qaradəniz dağları, cənubunda Toros dağları uzanır. Ən yüksək nöqtə Ağrı dağıdır (5137 m). Ölkənin ən böyük gölü Van gölüdür. Fərat və Dəclə çayları Türkiyədən başlayır.

Dövlət quruluşu

Türkiyə 2017-ci il referendumundan sonra prezident idarəetmə sisteminə keçib. Qanunverici hakimiyyəti 600 deputatlıq Türkiyə Böyük Millət Məclisi həyata keçirir. Ölkə dünyəvi dövlətdir, əhalinin böyük əksəriyyəti müsəlmandır. Türkiyə 1952-ci ildən NATO-nun, həmçinin G20-nin üzvüdür; 2009-cu ildə Türk Dövlətləri Təşkilatının (o zaman Türk Şurası) təsisçilərindən biri olub.

İqtisadiyyat

Türkiyə dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biridir. Avtomobil, toxuculuq, kənd təsərrüfatı, tikinti, turizm və müdafiə sənayesi əsas sahələrdir. Ölkə fındıq istehsalında dünyada birinci yerdədir, bor ehtiyatlarının isə böyük hissəsi onun ərazisindədir.