ATarixMüstəqil dövlətlər
Yenisey qırğızları və Qırğız xaqanlığı
Qədim türk xalqı. 840-cı ildə Uyğur xaqanlığını məğlub edib Monqolustanın çöllərinə hakim oldu.
Yenisey qırğızları e.ə. III əsrdən XIII əsrə qədər Yuxarı Yenisey çayı boyunda, bugünkü Tıva və Xakasiya ərazisində yaşayıblar. Göytürk yazılı abidələrində "Qırqız bodun" kimi çəkilirlər.
Yenisey yazılı abidələri — qəbir daşlarında runik türk yazıları — əsasən qırğızlara aiddir. Bu yazılar türk yazı mədəniyyətinin ən qədim nümunələrindəndir.
840-cı ildə qırğızlar Uyğur xaqanlığının paytaxtı Ordu-Balıkı alıb xaqanlığa son qoydular və bir müddət Monqolustan çöllərinin hakimi oldular. Sonrakı əsrlərdə qırğız boylarının bir hissəsi tədricən Tyan-Şana köçdü.
Mənbələr
Yenilənib: 3 oktyabr 2026