Qazax türkoloq Talğat Moldabay: türk yazısının tarixi petroqliflərdən Göytürk əlifbasına qədər 10 min ilə çata bilər

Avrasiya Milli Universitetinin müəllimi, Göytürk yazısı üzrə mütəxəssis dosent Talğat Moldabay Krım Xəbər Agentliyinə (QHA) müsahibə verib. Müsahibə oktyabrın 31-də yayımlanıb. Alim türk yazısının tarixinin təxminən 10 min ilə qədər gedib çıxa biləcəyini deyir.

Onun fikrincə, ilkin mərhələ çöl boyunca rast gəlinən qayaüstü rəsmlər, işarələr və tamğalardır. Tamğa tayfa və mülkiyyət nişanı olub, heyvanların qulağına vurulub. Zaman keçdikcə bu nişanlar hərflərə çevrilib. Moğolustandakı Xoyt Tsenher mağarasında təxminən 10 min il əvvələ aid rəsmləri misal çəkir.

Moldabay Göytürk yazısını yerli mənşəli sistem sayır və onda şəkil, ideoqram, hecalı və əlifba mərhələlərinin izlərini görür. Çin mənbələrində hunların ağac üzərində oyulmuş məktublar göndərdiyi yazılıb, alim bunu da yazı forması hesab edir. Qazaxıstandakı «Qızıl adam» tapıntısı ilə bağlı Saka gümüş yazısını isə təxminən 18 dəfə oxumağa cəhd edilib, hələ də qəti nəticə yoxdur. Moldabayın sözlərinə görə, hərf formaları türk işarələrinə 85-97 faiz oxşayır.

Alim Göytürk yazısının sonradan yerini uyğurların maniheist yazıdan götürdüyü əlifbaya verdiyini də xatırladır. Bunlar müsahibədə danışılan mülahizələrdir, yazının ən qədim mərhələsi barədə elmi mübahisə davam edir.