Turkic Atlas

← Ansiklopediye dön

Dil

Eski Türkçe

Orhun, Yenisey ve Talas yazıtlarının ve ilk yazmaların dili: okunabilen en eski Türkçe, sonraki bütün Türk dilleri onunla karşılaştırılır.

VIII. yüzyıl Orhun yazıtının metni
This media: Just plain Bill at English Wikipedia ; Original work: ? ; Subject wo / Wikimedia Commons · Public domain

Eski Türkçe, VII-X. yüzyıllarda Göktürk ve Uygur kağanlıklarının, Yenisey Kırgızlarının dilidir. En ünlü belgeleri Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk yazıtlarıdır. Bu metinler öyle açıktır ki bugün de bir Türk dilini konuşan kişi kelimelerinin çoğunu tanır: "türk", "il", "kağan", "at", "tengri", "sub". Göktürkler ilk devlet yazıtlarında Soğdcayı kullanıyordu, ama VIII. yüzyılda kendi dillerinde yazmaya geçtiler.

Türkçe kelimelerin en eski izleri Çin yıllıklarındadır: Çinli kâtipler Türk adlarını ve unvanlarını sesine göre seçilmiş karakterlerle yazardı. Örneğin "tujue" Türk, "kehan" kağan demektir. Eski Türkçeden sonra Eski Uygurca, Karahanlı Türkçesi, Çağatayca ve Oğuz-Kıpçak yazı dilleri doğdu. Bilim insanları bugün de bir Türkçe kelimenin tarihini araştırırken önce Eski Türkçedeki biçimine bakar.

Kaynaklar

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Güncellendi: 18 Kasım 2026

İlgili yazılar

Bu yazıyı paylaş