Orhun-Yenisey Yazıtları

Orhun ırmağı vadisinde (Moğolistan) dikilen Kül Tigin (732) ve Bilge Kağan (735) yazıtları ile Tonyukuk yazıtı, eski Türk — "runik" denen — alfabesiyle yazılmıştır. Benzer yazıtlar Yenisey havzasında, Altay'da ve Talas'ta da bulunmuştur.

Yazıtları 1889'da Rus gezgin Nikolay Yadrintsev buldu. 1893'te Danimarkalı bilgin Vilhelm Thomsen yazının anahtarını çözdü — ilk okunan kelime "Tengri" (Tanrı) oldu; kısa süre sonra Vasili Radlov metinlerin ilk çevirisini yayımladı.

Bilge Kağan'ın ağzından yazılan metinler halka doğrudan seslenir: kağan Türk boylarını birliğe, Ötüken'de kalmaya ve geçmişin derslerini unutmamaya çağırır. Metinlerin yazarı kağanın yeğeni Yollug Tigin'dir.

Orhun Vadisi Kültürel Peyzajı 2004'ten beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir.