Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Basmıllar

Beşbalıq ətrafında yaşayan türk boyu: 742-ci ildə uyğurlar və qarluqlarla birlikdə son Göytürk xaqanını devirdi, 744-cü ildə isə özü uyğurlara məğlub oldu.

Basmıl xaqanlığının xəritəsi, 742-744
Noloun / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

Basmıllar Tanrı dağlarının şimalında, Beşbalıq ətrafındakı torpaqlarda yaşayırdı. Göytürk kitabələrində onlar xaqanlığa tabe olan, lakin vaxtaşırı üsyan edən boy kimi xatırlanır. VIII əsrin əvvəlində Tan imperiyası basmılları İkinci Göytürk xaqanlığına qarşı müttəfiq kimi istifadə etməyə çalışırdı.

742-ci ildə basmıllar, uyğurlar və qarluqlar birləşərək Göytürk xaqanını devirdilər və basmıl başçısı xaqan elan edildi. Lakin ittifaq uzun sürmədi: 744-cü ildə uyğurlar və qarluqlar basmılları məğlub etdi, Uyğur xaqanlığı quruldu. Basmıllar xalq kimi yaşamaqda davam etdi: XI əsrdə Mahmud Kaşğari onları öz dili olan türk boyları arasında sayır.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 17 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş