Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Birinci Türkoloji Qurultay (Bakı, 1926)

Bakıda toplanan 131 alim və ziyalının qurultayı: türk xalqlarının latın əlifbasına keçməsi barədə tarixi qərar qəbul edildi.

Birinci Türkoloji Qurultayın iştirakçıları, Bakı, 1926
Wikimedia Commons · Public domain

XIX əsrin ortalarında Mirzə Fətəli Axundzadə ərəb əlifbasının türk dillərinə uyğun gəlmədiyini yazır, yeni əlifba təklif edirdi. Sovet dövründə bu məsələ yenidən gündəmə gəldi: 1922-ci ildə Bakıda Yeni Türk Əlifbası Komitəsi yaradıldı, 1923-cü ildə Azərbaycanda latın qrafikalı əlifba dövlət əlifbası kimi qəbul olundu.

Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayı 26 fevral - 6 mart 1926-cı ildə Bakıda keçirildi. Qurultaya 131 nümayəndə qatıldı: Sovet İttifaqındakı türk xalqlarının alimləri və yazıçıları, rus türkoloqları Vasili Bartold, Aleksandr Samoyloviç, Sergey Oldenburq, Türkiyədən Məhməd Fuad Köprülüzadə, Almaniyadan Teodor Menzel və başqaları. Qurultaya Azərbaycan MİK-in sədri Səməd ağa Ağamalıoğlu sədrlik edirdi.

Qurultay türk xalqlarının latın qrafikasına keçməsini tövsiyə etdi, imla, terminologiya və ədəbi dil məsələlərini müzakirə etdi. Bir neçə il ərzində SSRİ-dəki türk xalqları latın əlifbasına keçdi. Amma 1937-1938-ci illərdə qurultay iştirakçılarının çoxu "pantürkizm"də ittiham edilib repressiyaya məruz qaldı, 1939-1940-cı illərdə isə latın əlifbası kiril ilə əvəz olundu.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 12 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş