ATarixMüstəqil dövlətlər
Birinci Türkoloji Qurultay (Bakı, 1926)
Bakıda toplanan 131 alim və ziyalının qurultayı: türk xalqlarının latın əlifbasına keçməsi barədə tarixi qərar qəbul edildi.

XIX əsrin ortalarında Mirzə Fətəli Axundzadə ərəb əlifbasının türk dillərinə uyğun gəlmədiyini yazır, yeni əlifba təklif edirdi. Sovet dövründə bu məsələ yenidən gündəmə gəldi: 1922-ci ildə Bakıda Yeni Türk Əlifbası Komitəsi yaradıldı, 1923-cü ildə Azərbaycanda latın qrafikalı əlifba dövlət əlifbası kimi qəbul olundu.
Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayı 26 fevral - 6 mart 1926-cı ildə Bakıda keçirildi. Qurultaya 131 nümayəndə qatıldı: Sovet İttifaqındakı türk xalqlarının alimləri və yazıçıları, rus türkoloqları Vasili Bartold, Aleksandr Samoyloviç, Sergey Oldenburq, Türkiyədən Məhməd Fuad Köprülüzadə, Almaniyadan Teodor Menzel və başqaları. Qurultaya Azərbaycan MİK-in sədri Səməd ağa Ağamalıoğlu sədrlik edirdi.
Qurultay türk xalqlarının latın qrafikasına keçməsini tövsiyə etdi, imla, terminologiya və ədəbi dil məsələlərini müzakirə etdi. Bir neçə il ərzində SSRİ-dəki türk xalqları latın əlifbasına keçdi. Amma 1937-1938-ci illərdə qurultay iştirakçılarının çoxu "pantürkizm"də ittiham edilib repressiyaya məruz qaldı, 1939-1940-cı illərdə isə latın əlifbası kiril ilə əvəz olundu.
Mənbələr
Yenilənib: 12 noyabr 2026

















