Mərdəbil döyüşü (730)

VII-VIII əsrlərdə Xəzər xaqanlığı ilə Ərəb xilafəti Qafqaz keçidləri üstündə təxminən yüz il müharibə etdi. 730-cu ildə xəzərlər böyük qüvvə ilə Dərbənddən cənuba enib Azərbaycana girdilər. Onlara Barcik adlı sərkərdə başçılıq edirdi.

Ərəb sərkərdəsi əl-Cərrah ibn Abdullah xəzərləri qarşılamağa çıxdı. Yerli bələdçi ona Səbəlan dağına çəkilib müdafiə olunmağı məsləhət gördü, amma əl-Cərrah Ərdəbil düzündə döyüşməyi seçdi. Dekabr ayında başlayan döyüş üç gün davam etdi. Üçüncü gün əl-Cərrah həlak oldu və ərəb ordusunun çox az hissəsi xilas ola bildi.

Mərdəbil xilafətin Qafqazdakı ən ağır məğlubiyyətlərindən biri oldu. Xəzərlər Ərdəbili aldılar və cənuba, Mosula qədər yürüş etdilər. Xilafət sonra bölgəyə yeni ordular göndərdi və 737-ci ildə Mərvan ibn Məhəmməd Volqaya qədər yürüş etdi, amma iki tərəfdən heç biri digərini tam məğlub edə bilmədi.