Boks

Boksda iki idmançı əlcəklə yalnız yumruq zərbələri ilə döyüşür; qələbə xalla, nokautla və ya hakimin qərarı ilə qazanılır. Həvəskar boksda döyüş üç raunddan, peşəkar boksda isə 12 raunda qədər davam edir.

Tarixi

Yumruq döyüşü e.ə. 688-ci ildə qədim Olimpiya Oyunlarına daxil edilmişdi. Müasir boksun qaydaları 1867-ci ildə İngiltərədə "Kvinsberi markizinin qaydaları" adı ilə yazıldı — əlcək və üç dəqiqəlik raund o vaxtdan gəlir. Boks 1904-cü ildən Olimpiya proqramındadır, qadın boksu isə 2012-ci ildə London Olimpiadasında debüt etdi.

Böyük yarışlar

Həvəskarlar: Olimpiya Oyunları, Dünya və Avropa çempionatları, Asiya Oyunları. Peşəkarlar: dörd böyük təşkilatın — WBA, WBC, IBF və WBO-nun dünya çempionu kəmərləri.

Türk dünyasında boks

Macarıstanlı Laslo Papp 1948, 1952 və 1956-cı illərdə üç dəfə Olimpiya çempionu olan ilk boksçudur. Qazaxıstan boksçuları müstəqillik illərində ardıcıl olaraq Olimpiya qızılı qazanıb: Vasili Jirov (1996), Bekzat Sattarxanov və Yermaxan İbraimov (2000), Baxtiyar Artayev (2004), Baxıt Sarsekbayev (2008), Serik Sapiyev (2012), Daniyar Yeleusinov (2016). Olimpiadanın ən texniki boksçusuna verilən Val Barker kuboku Jirov, Artayev və Sapiyevə nəsib olub.

Özbəkistan boksu son illərdə dünyanın zirvəsinə qalxıb: 2016-cı ildə Rioda üç qızıl, 2024-cü ildə Parisdə isə beş qızıl medal qazanaraq boks yarışlarında birinci oldu. Bahodir Jalolov 2020 və 2024-cü illərdə iki dəfə ağır çəkidə Olimpiya çempionu oldu.

Türkiyədən Busenaz Sürmenəli 2020 Tokio Olimpiadasında qızıl qazanan ilk türk qadın boksçudur. Azərbaycanda Teymur Məmmədov 2015-ci il Bakı Avropa Oyunlarında qızıl medal qazandı.

Məşhur türk boksçuları (peşəkar)

Ruslan Çağayev (WBA ağır çəki dünya çempionu, 2007), Gennadi Qolovkin (orta çəkidə uzunmüddətli dünya çempionu), Canıbək Alimxanulı (WBO və IBF orta çəki çempionu), Murodjon Axmadaliyev (WBA və IBF çempionu, 2020), İsrail Madrimov (WBA çempionu, 2023).