Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

İnanc

Kuman kodeksi (Codex Cumanicus)

Missionerlər və tacirlər üçün hazırlanmış qıpçaqca lüğət və mətnlər toplusu (1303): dualar, ilahilər və türk xalqlarının ən qədim tapmacaları.

Kuman kodeksindən səhifə, Venesiya, Müqəddəs Mark kitabxanası
Wikimedia Commons · Public domain

Kuman kodeksi XIII-XIV əsrlərdə qıpçaqlarla (kumanlarla) danışmaq istəyən avropalılar üçün hazırlanmış əlyazmadır və bu gün Venesiyada Müqəddəs Mark kitabxanasında saxlanılır. Venesiya nüsxəsinin birinci səhifəsində 11 iyul 1303-cü il tarixi var. Kitab iki hissədən ibarətdir: italyan tacirlərinin hazırladığı latın-fars-qıpçaq lüğəti və alman fransisk missionerlərinin yazdığı dini mətnlər.

İkinci hissədə "Atamız" duası, ilahilər və xristian mətnləri qıpçaq türkcəsinə çevrilib. Bunlarla yanaşı kitabda təxminən 50 qıpçaq tapmacası da var. Türkoloq Andreas Titse onları "türk xalqlarının ortaq irsi olan tapmaca tiplərinin ən erkən variantları" adlandırırdı. Kodeks qıpçaq dilini öyrənmək üçün ən mühüm mənbədir: bu dilin davamı bu gün qazax, tatar, qaraçay-balkar və qırım tatar dillərində yaşayır.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 18 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş