Türk tarixi
Tamğa (damğa)
Boyun və nəslin nişanı: əvvəl mal-qaraya vurulan damğa, sonra sikkələrdə, kitabələrdə və bayraqlarda dövlət rəmzi.

Tamğa ilk növbədə mülkiyyət nişanı idi: hər boy at və mal-qarasını öz damğası ilə nişanlayırdı. Zaman keçdikcə damğa nəslin gerbinə çevrildi. Göytürk xaqanlarının abidələrinin başında Aşina nəslinin dağ keçisi damğası həkk olunub, Qırğız kitabələrinin bir çoxu da damğa ilə başlayır. Dil alimi Cerard Klauson yazır ki, tamğa çox erkən dövrdə Avropa gerbi kimi bir şeyə çevrilmişdi.
Mahmud Kaşğari "Divanü lüğat-it-türk" əsərində Oğuz boylarını sadalayıb hər birinin damğasını çəkmişdir, XIV əsrdə Rəşidəddin də eyni siyahını verir. Qayı boyunun ox-yay damğası beləcə bizə gəlib çatıb. Damğalar sikkələrdə, saray divarlarında və möhürlərdə dövlət nişanı kimi işlədilirdi. Krım xanlığının "tarak tamğa"sı bu gün Krım tatarlarının bayrağındadır, qazax və qırğız elləri isə öz boy damğalarını indi də tanıyır.
Mənbələr
Yenilənib: 17 noyabr 2026

















