ATarixMüstəqil dövlətlər
Qaraxanlılar dövləti
IX–XIII əsrlərdə Orta Asiyada hökm sürən türk xaqanlığı. Paytaxtlarından biri Çuy vadisindəki Balasaqun idi.
Qaraxanlılar qarluq türklərinin qurduğu dövlətdir. Hökmdarlarının ən uca titulu "Qara xaqan" idi. X əsrdə İslamı qəbul edən ilk türk sülalələrindən oldular.
999-cu ildə Samanilərin paytaxtı Buxaranı alaraq Maveraünnəhri tutdular. Bu, Orta Asiyada türk hakimiyyətinin həlledici dönüşü idi. Sonralar dövlət Şərqi və Qərbi xaqanlıqlara bölündü; Balasaqun və Kaşqar şərq hissəsinin mərkəzləri idi.
Qaraxanlılar dövründə türk dili ilk böyük ədəbi əsərlərini verdi. Bunlar Yusif Balasaqunlunun "Qutadğu bilig"i və Mahmud Kaşqarlının "Divani-lüğət-it-türk"üdür. Burana qülləsi və Özgön türbələri bu dövrün Qırğızıstandakı abidələridir.
Mənbələr
Yenilənib: 3 oktyabr 2026