Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Qıpçaqlar (Kumanlar)

Altaydan Dunaya qədər uzanan Deşti-Qıpçaq çöllərinin türk xalqı: ruslar onları polovets, avropalılar kuman adlandırırdı. Qazax, tatar, başqırd, noqay və başqa xalqların əcdadlarındandır.

Qıpçaq daş heykəli ("daş baba")
Kipchak people / Wikimedia Commons · Public domain

Qıpçaqlar əvvəlcə İrtış çayı ətrafındakı Kimek birliyinin tərkibində idilər. XI əsrdə qərbə doğru köçərək Volqa və Dnepr çöllərinə yayıldılar, peçeneqləri və oğuzları sıxışdırdılar. Bu geniş çöl XI əsrdən fars mənbələrində "Deşti-Qıpçaq", yəni Qıpçaq çölü adlanmağa başladı. Qıpçaqlar vahid dövlət qurmadılar: çöl müxtəlif xanlar arasında bölünmüşdü, lakin Rus knyazlıqları, Bizans, Macarıstan və Gürcüstanla sıx əlaqədə idilər.

1223-cü ildə qıpçaqlar Rus knyazları ilə birlikdə Kalka çayında monqollara məğlub oldu, 1236-1241-ci illərdə isə çöl monqollar tərəfindən fəth edildi. Xan Kötən öz adamları ilə Macarıstana köçdü. Monqol fəthindən sonra qıpçaqlar Qızıl Ordanın əsas əhalisi oldu, onların dili Ordanın ortaq dilinə çevrildi. Misir məmlüklərinin, o cümlədən Sultan Beybarsın da bir çoxu qıpçaq idi. Qıpçaq dillərinin xatirəsi 1303-cü ilə aid "Kodeks Kumanikus" lüğətində qorunub.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia
  3. Wikipedia

Yenilənib: 17 noyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş