Bolçu döyüşü (711)

VIII əsrin əvvəlində Türgişlər güclənib İkinci Göytürk xaqanlığına qarşı Tan sülaləsi və qırğızlarla ittifaq axtarırdılar. Türgiş xaqanı Saqalın qardaşı Çjenu isə qardaşından inciyib Göytürk xaqanı Qapağanın yanına qaçmışdı. Qapağan bu vaxt şərqdə kidanlarla döyüşürdü, xatunu da yenicə vəfat etmişdi.

Qapağan ordunun başına qoca vəzir Tonyukuku qoydu, onunla birlikdə oğlu İnəl və qardaşı oğulları Bilgə və Kül Tigin də getdi. Tonyukukun abidəsinə görə Türgiş ordusu çox böyük idi və bu, Göytürk bəylərini qorxutmuşdu. Tonyukuk isə tərəddüd etmədən hücum etdi və 711-ci ildə Cunqariyada, Bolçu çayı yaxınlığında iki gün davam edən döyüşdə Türgişləri məğlub etdi.

Türgiş xaqanı Saqal əsir düşdü və öldürüldü, Türgiş torpaqları müvəqqəti olaraq Göytürklərə tabe oldu. Bundan sonra Göytürk ordusu qərbdə Dəmir Qapıya qədər getdi. Bu yürüş Kül Tigin və Tonyukuk abidələrində qürurla xatırlanır.