Tonyukuk

Tonyukuk (Bilgə Tonyukuk) İltəriş, Qapağan və Bilgə xaqanların vəziri və sərkərdəsi idi. 682-ci ildə İltərişlə birlikdə müstəqillik mübarizəsini başladı və İkinci Göytürk xaqanlığının qurulmasında həlledici rol oynadı.

Ulan-Batorun yaxınlığında, Bayn-Tsokto adlı yerdə ucaldılmış iki daş üzərindəki kitabə 720-ci illərdə, Tonyukukun sağlığında yazılıb və Orxon abidələrinin ən qədimi hesab olunur. Mətndə Tonyukuk öz yürüşlərini, dövlətin necə dirçəldiyini birinci şəxsdən danışır.

Kitabədəki məşhur müdriklik nümunəsi birliyin gücünü anladır: "nazik şeyi qırmaq asandır, qalını qırmaq çətin". Tonyukuk türk siyasi düşüncəsində uzaqgörən dövlət adamının rəmzi kimi xatırlanır.