Çaldıran döyüşü (1514)

XVI əsrin əvvəlində Şah İsmayılın Səfəvi dövləti sürətlə güclənir, onun təsiri Anadolunun türkmən boyları arasında da yayılırdı. Anadoluda qızılbaş üsyanları baş verdi. Taxta yenicə çıxan Sultan I Səlim bunu dövləti üçün təhlükə saydı və 1514-cü ildə böyük ordu ilə şərqə yürüşə çıxdı. İki tərəf arasında məzhəb fərqi də qarşıdurmanı kəskinləşdirirdi.

23 avqust 1514-cü ildə ordular Təbrizin şimal-qərbindəki Çaldıran düzündə qarşılaşdı. Osmanlı ordusu say çoxluğuna, toplara və tüfəngli yeniçərilərə malik idi. Səfəvi ordusu isə əsasən igid qızılbaş süvarilərindən ibarət idi və topu yox idi. Qızılbaşların güclü hücumları Osmanlı toplarının və arabalardan qurulmuş səddin qarşısında dayandı. Şah İsmayıl yaralandı, amma döyüş meydanından çıxa bildi.

Sultan Səlim qısa müddətə Təbrizə girdi, sonra geri qayıtdı. Şərqi Anadolu Osmanlılara keçdi, iki dövlət arasında müharibələr 1555-ci il Amasya sülhünə qədər davam etdi. Çaldıran iki türk dövlətinin yollarını ayırdı. Bu gün həm Azərbaycan, həm də Türkiyə tarixçiliyi onu kədərlə xatırlayır: Şah İsmayıl Azərbaycan türkcəsində "Xətai" təxəllüsü ilə şeirlər yazırdı, Sultan Səlim isə fars dilində divan sahibi idi.