Turkic Atlas

← Ensiklopediyaya qayıt

ATarixMüstəqil dövlətlər

Səfəvilər dövləti (1501–1736)

Şah İsmayıl Xətainin Təbrizdə qurduğu, sarayı və ordusu Azərbaycan türkcəsində danışan böyük dövlət.

Şah İsmayıl Xətai
Cristofano dell'Altissimo / Wikimedia Commons · Public domain

1501-ci ildə on dörd yaşlı İsmayıl qızılbaş türk tayfalarının — şamlı, rumlu, ustaclı, təkəli, əfşar, qacar və başqalarının dəstəyi ilə Təbrizdə şah elan olundu. Bir neçə il ərzində Azərbaycan, İran, İraq və Xorasan vahid dövlətdə birləşdi.

Şah İsmayıl "Xətai" təxəllüsü ilə Azərbaycan türkcəsində gözəl şeirlər yazdı; onun dövründə saray, ordu və diplomatik yazışmalar əsasən türk dilində aparılırdı. 1514-cü ildə Çaldıran döyüşündə Osmanlı sultanı Yavuz Səlimə məğlub oldu. Paytaxt sonradan Qəzvinə, Şah Abbas I dövründə isə İsfahana köçürüldü — İsfahanın məşhur meydanı və məscidləri bu dövrdən qalıb.

1736-cı ildə Nadir şah Əfşar taxta çıxdı və Səfəvi sülaləsi sona çatdı. Lakin türk sülalələrinin hakimiyyəti davam etdi: Əfşarlardan sonra Qacarlar İranı 1925-ci ilə qədər idarə etdilər. Səfəvilər Azərbaycan dili və ədəbiyyatının, xalçaçılıq və miniatür sənətinin parlaq dövrünü yaratdılar.

Mənbələr

  1. Wikipedia
  2. Wikipedia

Yenilənib: 11 oktyabr 2026

Əlaqəli yazılar

Bu yazını paylaş