Türk tarixi
Buqut kitabəsi (584)
Göytürk dövlətinin ən qədim abidəsi: tısbağa postament üzərində soğdca yazılmış stel, başında dişi qurd təsviri.

Buqut kitabəsi 582-584-cü illərdə Mərkəzi Monqolustanda, indiki Arxanqay vilayətində qoyulub. Stelin üç tərəfində soğd dilində, soğd əlifbası ilə mətn var, arxa tərəfdə isə brahmi yazısı ilə ayrıca bir mətn. Alimlər bu ikinci mətnin dilini 2014-cü ildə erkən monqol dili kimi müəyyən etdilər. Stelin başında dişi qurd və onun altında insan fiquru təsvir olunub, bu da Aşina nəslinin mənşə əfsanəsinə bağlanır.
Kitabə dördüncü xaqan Taspar dövrünə aiddir və bəzi alimlərə görə onun, bəzilərinə görə isə Mahan Tiginin şərəfinə qoyulub. Mətndə xaqanların adları və böyük bir dini icmanın qurulması xatırlanır. Göytürklər bu dövrdə hələ öz runik yazılarından istifadə etmirdilər: dövlət yazısı soğd dilində idi. Stel 1956-cı ildə monqol arxeoloqu Dorjsuren tərəfindən tapılıb və bu gün Tsetserleq muzeyində saxlanılır.
Mənbələr
Yenilənib: 18 noyabr 2026

















